مجله خیام اویل · راهنمای انتخاب روغن موتور
ویسکوزیته روغن موتور چیست؟ معنی اعداد SAE و جدول خودروهای ایران
جلوی قفسه روغن موتور ایستاده‌اید و روی دو ظرف 5W-40 و 10W-40 نوشته شده. هر دو به ۴۰ ختم می‌شوند، پس چرا یکی با ۵ شروع می‌شود و دیگری با ۱۰؟ جواب در دو شرایط متفاوت است. بخش قبل از خط تیره رفتار روغن در سرما را توصیف می‌کند و عدد دوم رده گرانروی روغن در دمای بالا را نشان می‌دهد.
ویسکوزیته یا گرانروی روغن موتور یعنی چه؟
گرانروی یعنی مقاومت مایع در برابر جاری شدن. اگر در دمای یکسان از دو ظرف مشابه روغن بریزید، روغنی که گرانروی بیشتری دارد معمولاً کندتر جاری می‌شود. روغن موتور با گرم شدن روان‌تر می‌شود. سازنده باید روغنی را انتخاب کند که هنگام استارت سرد قابلیت پمپ شدن داشته باشد و وقتی موتور گرم است، در شرایط کاری همان موتور گرانروی مناسب را حفظ کند.
عددهای روی روغن موتور بر چه اساسی نام‌گذاری می‌شوند؟
SAE J300 استاندارد دسته‌بندی گرانروی روغن موتور است. روغنی مثل 5W-30 چنددرجه‌ای است و باید حدود هر دو رده را برآورده کند.
عددهای ۵ و ۳۰ روی ظرف، شماره رده‌اند. اگر روی برگه فنی روغن عددی با واحد mm²/s دیدید، آن عدد مقدار اندازه‌گیری‌شده گرانروی سینماتیکی است. دو روغن با برچسب یکسان می‌توانند در محدوده همان رده مقادیر متفاوتی داشته باشند. عبارت‌هایی مثل API SN هم سطح عملکرد را بیان می‌کنند. هنگام خرید، هم گرانروی و هم سطح عملکرد یا تأییدیه‌ای را که دفترچه می‌خواهد بررسی کنید.
تفاوت گریدهای رایج و سه نمونه خودرو برای هرکدام
جدول روی پنج گرید روغن موتور سواری تمرکز دارد. آمار قابل استناد از تعداد خودروهایی که در ایران عملاً با هر گرید سرویس می‌شوند در دسترس این بررسی نبود. برای هر ردیف سه نمونه از بازار ایران آورده‌ایم که این گرید در دفترچه نسخه مشخص یا راهنمای فنی بازار برایشان آمده است. بعضی موتور‌ها بیش از یک گرید مجاز دارند.
| گرید SAE | ویژگی گرانروی | سه نمونه خودرو و موتور |
|---|---|---|
| 0W-20 | سخت‌گیرانه‌ترین رده سرد در میان گزینه‌های این جدول و سبک‌ترین رده گرم این فهرست. برای موتورهایی که سازنده همین رده را مشخص کرده است. |
|
| 5W-30 | رده سرد یکسان با 5W-40 و رده گرم سبک‌تر. دو روغن 5W لزوماً در سرما گرانروی اندازه‌گیری‌شده یکسانی ندارند. |
|
| 5W-40 | در رده گرم با 10W-40 مشترک است و آزمون‌های رده سرد را در دمای پایین‌تری می‌گذراند. |
|
| 10W-40 | رده گرم ۴۰ و آزمون سرمای ملایم‌تر از 5W-40. در دفترچه چند موتور داخلی ذکر شده است. |
|
| 20W-50 | بالاترین رده گرم این جدول و آزمون سرد در دمای بالاتر از سایر گزینه‌های جدول. در بعضی موتورهای قدیمی‌تر ایران‌خودرو مشخص شده است. |
|
کد موتور را قبل از خرید پیدا کنید. در دفترچه پژو پارس، برای XU7 گرید 20W-50 و برای XU7P گرید 0W-20 آمده است. در سمند LX هم نسخه‌های EF7 و XU7 دو گرید متفاوت دارند.
سؤال‌های رایج درباره تفاوت گرانروی روغن موتور
فرق روغن 5W-30 و 10W-40 چیست؟
تفاوت در هر دو بخش است. 5W آزمون‌های سرما را در دمای پایین‌تری می‌گذراند و رده ۳۰ در دمای ۱۰۰ درجه محدوده گرانروی پایین‌تری نسبت به رده ۴۰ دارد. اگر دفترچه هر دو را مجاز دانسته، شرایط انتخاب را از جدول دمایی و سطح عملکرد همان دفترچه بردارید.
آیا برای تابستان یا موتور پرکار باید روغن غلیظ‌تر بریزیم؟
اگر دفترچه برای دمای محیط چند گرید مشخص کرده، از میان همان‌ها انتخاب کنید. کارکرد بالا یا کم شدن روغن به‌تنهایی دلیل کافی برای تغییر گرید نیست. افت غیرعادی سطح ارزش بررسی علت را دارد.
اگر دو روغن گرانروی یکسان داشته باشند، می‌شود یکی را جای دیگری ریخت؟
ابتدا سطح عملکرد و تأییدیه‌ها را تطبیق دهید. دو ظرف 5W-30 می‌توانند برای کاربردهای متفاوت ساخته شده باشند. اول از صفحات خودروهای خیام اویل مدل و موتور را پیدا کنید، سپس مشخصات دفترچه را با برچسب گزینه‌های روغن موتور خودروهای سواری مقایسه کنید.
